» 
allemand anglais arabe bulgare chinois coréen croate danois espagnol estonien finnois français grec hébreu hindi hongrois islandais indonésien italien japonais letton lituanien malgache néerlandais norvégien persan polonais portugais roumain russe serbe slovaque slovène suédois tchèque thai turc vietnamien
allemand anglais arabe bulgare chinois coréen croate danois espagnol estonien finnois français grec hébreu hindi hongrois islandais indonésien italien japonais letton lituanien malgache néerlandais norvégien persan polonais portugais roumain russe serbe slovaque slovène suédois tchèque thai turc vietnamien

définition - Azerbeidzjan

voir la définition de Wikipedia

   Publicité ▼

locutions

-Astara (Azerbeidzjan) • Azerbeidzjan (Iran) • Azerbeidzjan (gebied) • Azerbeidzjan en het Eurovisie Songfestival • Azerbeidzjan en het Eurovisiesongfestival • Azerbeidzjan op de Olympische Spelen • Azerbeidzjan op de Olympische Winterspelen 1998 • Azerbeidzjan op de Olympische Winterspelen 2002 • Azerbeidzjan op de Olympische Winterspelen 2006 • Azerbeidzjan op de Olympische Winterspelen 2010 • Azerbeidzjan op de Olympische Zomerspelen 2004 • Azerbeidzjan op de Olympische Zomerspelen 2008 • Beker van Azerbeidzjan • Bestuurlijke indeling van Azerbeidzjan • Deelnemers UEFA-toernooien Azerbeidzjan • Democratische Republiek Azerbeidzjan • Geschiedenis van Azerbeidzjan • Lijst van betaaldvoetbalclubs in Azerbeidzjan • Molla Nasreddin (Azerbeidzjan) • Oguz (Azerbeidzjan) • Oost-Azerbeidzjan • Ronde van Azerbeidzjan • Ronde van Azerbeidzjan 2004 • Ronde van Azerbeidzjan 2005 • Ronde van Azerbeidzjan 2006 • Ronde van Azerbeidzjan 2007 • Ronde van Azerbeidzjan 2008 • Salyan (Azerbeidzjan) • Ucar (Azerbeidzjan) • Vlag van Azerbeidzjan • Volkslied van Azerbeidzjan • Wapen van Azerbeidzjan • West-Azerbeidzjan • Şirvan (Azerbeidzjan)

dictionnaire analogique

   Publicité ▼

Wikipedia

Azerbeidzjan

                   
1rightarrow.png Voor de gelijknamige regio in Iran, zie Azerbeidzjan (Iran)
Azərbaycan Respublikası

Vlag van Azerbeidzjan
Wapen van Azerbeidzjan
(Details) (Details)
Azerbeidzjan
Basisgegevens
Officiële landstaal Azerbeidzjaans
Hoofdstad Bakoe
Regeringsvorm Presidentiële republiek met een presidentieel systeem en een meerpartijenstelsel
Staatshoofd president İlham Əliyev
Regeringsleider premier Artur Rasizade
Religie Islam 93,4%
Christendom 4,9%
Jodendom 0,4%
Overige 1,4%
Oppervlakte 86.600 km² [1] (0,6% water)
Inwoners 7.953.438 (1999)[2]
8.922.400 (2009)[3] (103/km² (2009))
Overige
Volkslied Azərbaycan Marşı
Munteenheid Azerbeidzjaanse manat (AZN)
UTC +4 (zomer: +5)
Nationale feestdag 20/21 maart (Noruz/Lentedag), 28 mei (Dag van de Republiek)
Web | Code | Tel. .az | AZE | 994
Voorgaande staten
Azerbeidzjaanse Socialistische Sovjetrepubliek Azerbeidzjaanse Socialistische Sovjetrepubliek
Sovjet-Unie Sovjet-Unie
1991 (val van de Sovjet-Unie)
Topografie
Azerbeidzjan
Portaal  Portaalicoon   Landen & Volken

Azerbeidzjan (Azerbeidzjaans: Azərbaycan), officieel de Republiek Azerbeidzjan (Azərbaycan Respublikası), is het grootste en dichtst bevolkte land in de Kaukasus. Azerbeidzjan ligt op de grens van Oost-Europa en West-Azië en vormt daarmee een transcontinentale staat. Het land grenst aan de Kaspische Zee in het oosten, Iran in het zuiden, Armenië in het westen, Georgië in het noordwesten en Rusland in het noorden. De Azerbeidzjaanse exclave Nachitsjevan grenst aan Iran in het zuid- en zuidwesten, Turkije in het westen en Armenië in het noordoosten. Ook tientallen eilanden in de Kaspische Zee behoren territoriaal gezien tot Azerbeidzjan.

De waterscheiding van de Kaukasus, die dwars door Azerbeidzjan loopt, wordt traditioneel beschouwd als de grens tussen Europa en Azië. Hierdoor is Azerbeidzjan het enige Turkstalige land dat voor het merendeel in Europa ligt.

De Democratische Republiek Azerbeidzjan, de eerste democratische en seculiere republiek in de islamitische wereld,[4] werd opgericht in 1918, maar in 1920 door de Sovjet-Unie veroverd.[5][6] Azerbeidzjan herwon haar onafhankelijkheid in 1991. Kort daarna brak de Nagorno-Karabach Oorlog uit. Azerbeidzjan verloor de controle over Nagorno-Karabach (waar vooral Armeniërs wonen), het gebied eromheen, en de regio's Karki, Yukhary Askipara, Barxudarlı en Sofulu. Nagorno-Karabach is nog steeds niet diplomatiek erkend. Het wordt beschouwd als een de jure deel van Azerbeidzjan.[7][8][9][10]

Inhoud

  Geschiedenis

1rightarrow.png Zie Geschiedenis van Azerbeidzjan voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

  Etymologie

De naam Azerbeidzjan (verouderd; Atropatene) zou zijn afgeleid van Atropates,[11][12][13][14] een Medische satraap (= gouverneur) die heerste over Atropatene in Iraans Azerbeidzjan. De naam Atropates is weer afgeleid uit het Oud-Perzisch en betekent "beschermd door vuur". Azerbeidzjan (of Azerbaycan) betekent letterlijk vertaald het land van de eeuwige vlammen oftewel het land van vuur. Dit verwijst naar plekken waar gas uit het gesteente ontsnapt en soms spontaan ontbrandt. Deze natuurlijke fakkels branden al eeuwen. Ook de traditionele religie, het zoroastrisme, verwijst het naar het land van de eeuwige vlammen. Het heilige boek Avesta van het zoroastrisme noemt Azerbeidzjan een heilig land. In hoofdstuk FravashiYasht staat: âterepâtahe ashaonô fravashîm ýazamaide, wat vrij vertaald uit het Avestisch betekent; "wij bidden de Fravashi aan van de heilige Atare-pata".[15] Het gebied van de huidige republiek zou in de moderne geschiedenis de naam Azerbeidzjan krijgen.

  Klassieke oudheid

  Petrogliefen in het Nationaal Park Gobustan, gedateerd op zo'n 12.000 jaar: het park is tot Werelderfgoed uitgeroepen door de UNESCO.

Het oudste bewijs van menselijke nederzettingen op het huidige grondgebied van Azerbeidzjan gaat terug naar het einde van de steentijd en is gerelateerd aan de Guruchay-cultuur van de Grot van Azoch.[16] De culturen van het paleolithicum en de late bronstijd zijn terug te vinden in de grotten van Tağılar, Damcılı, Tsar en Yataq-yeri en in de necropolis van Leylatepe en Saraytepe.

De eerste nederzettingen werden gesticht door de Scythen in de 9e eeuw v.Chr..[17] Na de Scythen vielen de Meden Azerbeidzjan binnen en beheersten het gebied ten zuiden van de Arasrivier.[14] Het land maakte deel uit van het Medische rijk, daarna van het rijk van de Perzische Achaemeniden. Dit leidde tot de verspreiding van zoroastrisme.[18]

Later werd Azerbeidzjan onder de naam Atropatene onderdeel van Alexander de Grotes Rijk en diens opvolger, het Koninkrijk der Seleuciden. De oorspronkelijke bewoners van het gebied, Kaukasische Albaniërs, vestigden een onafhankelijke koninkrijk rond de 4e eeuw v. Chr. Gedurende deze periode werd het zoroastrisme verspreid in de Kaukasus en Atropatene.

  Middeleeuwse periode

  De Maagdentoren uit de 11e eeuw, in de hoofdstad Bakoe, is ook UNESCO-Werelderfgoed

In 252 na Chr. maakte het Sassanidische Rijk een vazalstaat van Kaukasisch Albanië. In de 4e eeuw riep koning Urnayr het christendom uit tot officiële staatsgodsdienst van Kaukasische Albanië. Ondanks talloze veroveringen door de Sassanieden en Byzantijnen, bleef Kaukasisch Albanië een soevereine entiteit in de regio tot de 9e eeuw. De Omajjidische Arabieren versloegen de Sassanieden en Byzantijnen en nadat ze de christelijke opstand onder leiding van prins Javanshir hadden neergeslagen in 667, maakten ze een vazalstaat van Kaukasisch Albanië. Tussen de 9e en 10e eeuw begonnen Arabische schrijvers het gebied tussen de rivieren Koera en Aras aan te duiden als Arran. Vanuit Basra en Koefa kwamen in die tijd rijke Arabieren naar het gebied, waar ze een elite van landeigenaren begonnen te vormen.[19] Toen kleine groepen Arabieren naar de steden Tabriz en Maragha van Iraans Azerbeidzjan trokken en de islam steeds verder doordrong, groeide het verzet en brak er tussen 816 en 837 een opstand uit onder leiding van de lokale zoastriër Babek. Afgezien van enkele gebieden waar het verzet nog lang bleef doorgaan, bekeerde het merendeel van de bevolking zich toch tot de islam. Nadat het Kalifaat van de Abbasiden zijn invloed verloor, volgden andere islamitische clans die Azerbeidzjan gingen bewonen of overheersen, zoals de Sallariden, Sajiden, Sjaddadiden, Rawadiden en Boejiden. In het midden van de 11e eeuw werden de Arabieren verdreven door de Centraal-Aziatische Seltsjoeken, die het grootste deel van Zuidwest-Azië beheersten. Voor hun komst stroomden echter reeds nomadische Oğuzen het land binnen. De eerste Oguzische dynastie in het gebied waren de Ghaznaviden, die het gebied dat nu Azerbeidzjan wordt genoemd bezetten in 1030. Hiermee zette de turkificatie van Azerbeidzjan in, de West-Oguzische Turkse taal begon de eerdere Iraanse en Kaukasische talen te vervangen.[20][21]

De Seltsjoeken beheersten hun gebieden door atabeys (Turks: atabegs), die in de praktijk vazallen vormden van de Seltsjoekse sultans en soms zelf de facto heersten over hun gebieden. Onder de Seltsjoeken volgde een opbloei van de Perzische literatuur door toedoen van lokale dichters als Nizami Ganjavi en Khaqani Shirvani. De daaropvolgende dynastie van de Mongoolse Jalayiriden duurde slechts kort en viel ten prooi aan de verwoestende veldtochten van Timoer Lenk. De heersende lokale dynastie van de Shirvansjah werd aangesteld als vazal van Timoers rijk en hielp hem in zijn strijd tegen de leider van de Gouden Horde, Tochtamysj. Na de dood van Timoer ontstonden er twee rivaliserende staten; Kara Koyunlu (het rijk van de zwarte schapen) en Ak Koyunlu (het rijk van de witte schapen), waarbij sultan Oezoen Hasan van Ak Koyunlu het gebied van Azerbeidzjan bestuurde. De lokale heersers van de Sjirvansjah-dynastie wisten als lokale heersers en vazallen tussen 861 en 1539 hun autonomie grotendeels te behouden.[22][23][24][25][26]

  Moderne periode

  De Azerbeidzjaanse kanaten in Transkaukasië en het noordelijke gedeelte van Perzië (18-20e eeuw)[27]

Na de val van de Azerbeidzjaanse Safawiden[28][29] rond 1722 ontstonden verscheidene kleine de facto zelfstandige kanaten in het Azerbeidzjaans gebied.[30][31] Na de Safawiden werd het gebied geregeerd door de Iraanse dynastieën van Afsharid en Zand en kort door de Kadjaren. De korte en succesvolle Russische campagne van 1812 werd afgesloten met het Verdrag van Gulistan een jaar later. De claims van de Sjah op een deel van de kanaten van de Kaukasus dat voorheen in Russisch bezit was, werden verworpen op grond van het feit dat de Azerbeidzjaanse kanaten al lang de facto onafhankelijk waren vóór de Russische bezetting.[32]

De kanaten oefenden controle uit over de internationale handelsroutes tussen Centraal-Azië en het Westen.[33] De kanaten verkeerden voortdurend in staat van oorlog onderling en konden zo geen vuist maken tegen de hen omringende mogendheden. Het Russische Rijk, dat door de Kaukasusoorlog zijn invloedssfeer steeds verder over de Kaukasus verspreid had, bereikte daarop ook het Azerbeidzjaans gebied. Aan de andere zijde verkreeg Nadir Sjah, soms met behulp van de Russen, steeds meer macht en wist de Ottomanen terug te dringen uit de Kaukasus. Na de regeringsperiode van zijn opvolger Karim Khan kwam de dynastie van de Kadjaren in 1779 aan de macht.[34] De Russische tsaren loerden echter op de Perzische bezittingen in de Kaukasus, hetgeen aanleiding gaf tot de Russisch-Iraanse Oorlogen, die uitmondden in het Verdrag van Gulistan (1813) en het Verdrag van Torkamanchai (1828). Bij het laatste verdrag werd Perzië gedwongen om het Kaukasische deel van het rijk (het Kanaat van Jerevan en Kanaat van Nachitsjevan en de overgebleven delen van het Kanaat van Talysh) op te geven en kwam Azerbeidzjan in handen van de Russen.[35] Als zuidelijke grens werd de Arasrivier aangehouden.

1rightarrow.png Zie Democratische Republiek Azerbeidzjan voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
  Məmməd Əmin Rəsulzadə was een van de leiders van de Azerbeidzjan Democratische Republiek in 1918 en wordt gezien als een van de grondleggers van Azerbeidzjan.

Nadat het Russische Rijk ineen stortte als gevolg van de Russische Revolutie en de Russische Burgeroorlog, richtte Azerbeidzjan samen met Armenië en Georgië de mensjewistische Transkaukasische Federatieve Republiek op in februari 1918, maar reeds in mei van dat jaar viel deze uiteen en verklaarde Azerbeidzjan zich onafhankelijk als de Azerbeidzjan Democratische Republiek (Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti). Het was de eerste democratische seculiere moslimstaat ter wereld.[36] Onder de belangrijke prestaties van het land was de kiesrecht voor vrouwen, daarmee was Azerbeidzjan de eerste moslimnatie die vrouwen gelijke politieke rechten verleende als mannen.[4] Hiermee was Azerbeidzjan eerder dan het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Een ander belangrijk resultaat van de Azerbeidzjaanse Democratische Republiek was de oprichting van Staatsuniversiteit van Bakoe, de eerste moderne universiteit in het oostelijke moslimgebied.[4]

  Schematische kaart van Azerbeidzjan na de Vredesconferentie van Parijs in 1919.

In maart 1920 was het duidelijk dat de Sovjet-Unie het strategisch belangrijke Bakoe zou aanvallen. Lenin beweerde dat deze invasie gerechtvaardigd was, omdat de Sovjet-Unie niet kon overleven zonder de olie uit Bakoe.[37][38] Het onafhankelijke Azerbeidzjan duurde slechts 23 maanden. In april 1920 viel de Elfde Rode Leger het gebied binnen en veroverde het. Op 28 april 1920 werd in Bakoe de communistische Azerbeidzjaanse Socialistische Sovjetrepubliek opgericht. Hoewel het grootste deel van de nieuw gevormde Azerbeidzjaanse leger betrokken was bij het neerslaan van een Armeense opstand, die net was uitgebroken in Karabach, gaf Azerbeidzjan zijn onafhankelijkheid niet snel of gemakkelijk op: Ongeveer 20.000 Azerbeidzjaanse soldaten sneuvelden in de Russische herovering van Azerbeidzjan.[39]

1rightarrow.png Zie Azerbeidzjaanse Socialistische Sovjetrepubliek voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Op 13 oktober 1921 tekenden de Sovjetrepublieken van Rusland, Armenië, Azerbeidzjan en Georgië met Turkije het Verdrag van Kars waarmee de voorheen onafhankelijke Sovjetrepubliek Nachitsjevan een autonome staat binnen de Azerbeidzjaanse Socialistische Sovjetrepubliek werd. Armenië kreeg met dit verdrag Zangezoer en Turkije gaf de Azeri het gebied rond Gjoemri (toen bekend als Alexandropol) terug.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog speelde Azerbeidzjan een cruciale rol in het strategisch energiebeleid van de Sovjet-Unie. De olievelden rond Bakoe waren een belangrijke hulpbron voor de strijdende partijen aan het oostfront. Operatie Edelweiss, uitgevoerd door de Duitse Wehrmacht vanaf juni 1942, richtte zich op Bakoe, dit vanwege het belang van de energievelden van de Sovjet-Unie.[40] Een vijfde van Azerbeidzjanen vochten in de Tweede Wereldoorlog 1941 tot 1945. Ongeveer 681.000 mensen, onder wie meer dan 100.000 vrouwen, gingen naar het front. Destijds bedroeg de totale bevolking van Azerbeidzjan 3,4 miljoen.[41] Ongeveer 250.000 mensen uit Azerbeidzjan stierven in de Tweede Wereldoorlog. Meer dan 130 Azerbeidzjanen werden benoemd tot Helden van de Sovjet-Unie. De Azerbeidzjaanse generaal-majoor Azi Aslanov kreeg zelfs tot tweemaal toe die erkenning.[42]

Naar aanleiding van de politieke hervormingen van de glasnost (= openheid) werd de roep om onafhankelijkheid eind jaren 80 steeds sterker. Burgerlijke onrust en etnische conflicten begonnen in verscheidene regio's van de Sovjet-Unie, inclusief Nagorno-Karabach,[43] wat een regio van de Azerbeidzjaanse SSR was. De onrust in Nagorno-Karabach en de frustratie over Moskous desinteresse in het probleem resulteerde in de roep om onafhankelijkheid in Azerbeidzjan. Dit wekte de woede van Michail Gorbatsjov op, die de noodtoestand in Bakoe uitriep. Bij de daarop volgende bestorming van de hoofdstad op 19 januari 1990 door het Rode Leger kwamen volgens de officiële verklaring van de Sovjetregering tussen de 133[44] en 137[45] burgers om het leven. Onofficiële bronnen claimen dat er minimaal 300 mensen omkwamen.[46] Meer dan 800 mensen raakten gewond en 5 vermist.[47] Elders in het land, in Neftçala en Lənkəran kwamen nog 26 mensen om het leven.[48] Deze dag wordt in Azerbeidzjan gezien als Zwarte Januari; de wedergeboorte van Azerbeidzjaanse onafhankelijkheid.[49] Later in 1990 haalde de Hoge Raad van de Azerbeidzjaanse SSR de woordcombinatie "Socialistische Sovjet" weg uit de titel. Hiermee werd de soevereiniteit van de Republiek Azerbeidzjan verklaard en de nationale vlag van de Azerbeidzjaanse Democratische Republiek werd hersteld als de staatsvlag.[50] Op 18 oktober 1991 verklaarde de Hoge Raad van Azerbeidzjan zijn onafhankelijkheid na een landelijk referendum in december 1991, toen de Sovjet-Unie officieel werd ontbonden.[50]

De eerste jaren van onafhankelijkheid werden overschaduwd door de Oorlog in Nagorno-Karabach met buurland Armenië. De meest bloedige gebeurtenis was het bloedbad van Xocalı,[51] waarbij 613 burgers,[52] onder wie 106 vrouwen en 83 kinderen, werden afgeslacht door Armeense en Russische troepen.[53][54] Tegen het einde van de oorlog in 1994 verloor Azerbeidzjan de controle over 16% van zijn grondgebied, waaronder Nagorno-Karabach zelf.[55][56] Naar schatting zijn er 30.000 mensen om het leven gekomen en meer dan een miljoen burgers verdreven uit Karabach.[57] De VN-Veiligheidsraad heeft resoluties (822, 853, 874, en 884) opgeroepen voor "de terugtrekking van Armeense bezettingstroepen uit de bezette gebieden van de Azerbeidzjaanse Republiek."[58]

In 1993 werd de democratisch verkozen president Abülfaz Elçibay afgezet door een militaire opstand onder leiding van kolonel Surət Hüseynov, wat resulteerde in de opkomst aan de macht van de voormalige leider van Sovjet-Azerbeidzjan, Heydər Əliyev.[59] In 1994 deed Surət Hüseynov, toentertijd minister-president, een poging tot een militaire staatsgreep tegen Heydər Əliyev, maar hij werd gearresteerd en beschuldigd van landverraad.[60] In 1995 werd een andere poging gedaan tot een staatsgreep tegen Əliyev door Rövşən Cavadov, commandant van de speciale politie-eenheid OMON. Deze poging mislukte eveneens, Cavadov kwam hierbij om het leven en de OMON werd ontbonden.[61][62] Gedurende zijn presidentschap slaagde Əliyev erin om de werkloosheid in het land te verminderen, de georganiseerde misdaad aan te pakken en fundamentele instituties te hervormen tot een onafhankelijke staat. Hij bracht stabiliteit, vrede en grote buitenlandse investeringen. Tegelijkertijd werd het land echter bezoedeld door corruptie en bureaucratie.[63] In oktober 1998 werd Əliyev herkozen voor een tweede termijn. Ondanks de sterk verbeterde economie, met name dankzij de exploitatie van het Azeri-Chirag-Guneshli-olieveld en het Shah Deniz-gasveld, werd Əliyevs presidentschap bekritiseerd wegens vermoedens van verkiezingsfraude en wijdverbreide corruptie.[64] Heydər Əliyev werd ziek en in april 2003 stortte hij in op het politieke toneel, waarop hij niet meer publiekelijk verscheen. In de zomer vertrok hij naar de Verenigde Staten, waar hij op de intensive care werd geplaatst. In december overleed hij. De daaropvolgende presidentsverkiezingen werden wederom als frauduleus beschouwd en brachten zijn zoon İlham Əliyev aan de macht. De verkiezingen werden gekarakteriseerd door geweld en werden sterk veroordeeld door waarnemers. De oppositie is echter wel in kracht gegroeid onder İlham Əliyev, daar velen het oneens zijn met de dynastieke presidentsopvolging.

  Geografie

Het land is van de drie Transkaukasische republieken het minst bergachtig. Weliswaar ligt het in het noorden in de Grote Kaukasus en in het westen in de Kleine Kaukasus, maar het grootste deel van het land ligt de vlakte van de rivieren Koera en Aras, die deels ver onder het zeeniveau liggen.

De totale lengte van het Azerbeidzjaanse grenzen bedraagt 2648 km, waarvan 1007 km zijn met Armenië, 756 km met Iran, 480 km met Georgië, 390 km met Rusland en 15 km met Turkije.[65] De kustlijn strekt zich uit over 800 km en de lengte van het breedste gedeelte van het Azerbeidzjaanse deel van de Kaspische Zee bedraagt 456 km.[65] Het grondgebied van Azerbeidzjan strekt zich 400 km uit van noord naar zuid en 500 km van west naar oost.

Die drie bergketens zijn de Grote en Kleine Kaukasus, en het Talyshgebergte. Samen vormen ze ongeveer 40% van het land.[66] De hoogste piek van Azerbeidzjan is de Bazardüzü met 4466 m, terwijl het laagste punt ligt in de Kaspische Zee op - 28 meter. Bijna de helft van alle moddervulkanen op aarde zijn geconcentreerd in Azerbeidzjan, die ook onder de genomineerden voor de Zeven Wereldwonderen staan.[67]

De belangrijkste waterbron in het land is oppervlaktewater. Maar 24 van de 8350 rivieren zijn langer dan 100 km.[66] Alle rivieren monden uit in de Kaspische Zee in het oosten van het land. Het grootste meer is het Sarysumeer met 67 km² en de langste rivier is de Koera met 1515 km. De vier belangrijkste eilanden van Azerbeidzjan in de Kaspische Zee beslaan een gezamenlijke oppervlakte van ruim dertig vierkante kilometer.

Sinds de onafhankelijkheid van Azerbeidzjan in 1991 heeft de Azerbeidzjaanse regering drastische maatregelen genomen om het milieu te behouden. De nationale bescherming van het milieu begon pas echt te verbeteren na 2001, toen de overheidsbegroting toenam als gevolg van nieuwe inkomsten door de Bakoe-Tbilisi-Ceyhanpijpleiding. Binnen vier jaar verdubbelde het aantal beschermde gebieden en maakt het nu acht procent van het grondgebied van Azerbeidzjan uit. Na 2001 heeft de regering zeven grote reservaten opgericht en verdubbelde het budget voor de bescherming van het milieu.[68]

Het Nationaal Park Gobustan, in 2007 door de UNESCO tot Werelderfgoed verklaard, herbergt zowel de oude vlammen als rotstekeningen en moddervulkanen.

  Landschap

  De Bazardüzüberg, de hoogste piek van Azerbeidzjan, gezien vanaf de Shahdaghberg
  Het bergachtige landschap van Quba
  Het landschap van Khinalugvallei

Azerbeidzjan kenmerkt zich door de grote verscheidenheid aan landschappen. Meer dan de helft van de landmassa van Azerbeidzjan bestaat uit bergruggen, bergkammen en plateaus die oplopen tot een hoogte van 400 tot 1000 meter boven zeeniveau, met inbegrip van het Midden- en Nederlaagland. Op sommige plaatsen is de hoogte 100 tot 120 meter, en op nog andere 0 tot 50 meter en hoger (Qobustan en Apsjeron). De rest van het terrein in Azerbeidzjan bestaat uit vlakten en laaglanden. Hypsometrische plekken in de Kaukasusregio variëren van ongeveer - 28 meter aan de Kaspische Zeekust tot 4.466 meter (Bazardüzüpiek).[69]

Het klimaat in Azerbeidzjan wordt beïnvloed door de koude Arctische luchtmassa's van het Scandinavische hogedrukgebied, gematigde van de Siberische anticycloon en Centraal-Aziatische anticycloon.[70] Het diverse landschap van Azerbeidzjan is beïnvloed op de manier waarop de luchtmassa's het land binnenkomen.[70]

De Grote Kaukasus beschermt het land tegen de directe invloed van koude luchtmassa's vanuit het noorden. Dat leidt tot een subtropisch klimaat op de meeste heuvels en vlakten van het land. Daarnaast baden de vlaktes en heuvels in fel zonlicht.

9 van de 11 bestaande klimaatzones zijn te vinden in Azerbeidzjan.[71] Zowel de absolute minimum temperatuur (-33°C) en de absolute maximum temperatuur (46°C) zijn waargenomen in Culfa en Ordubad.[71] De meeste jaarlijkse neerslag valt in Lankaran aan de voet van het Talyshgebergte (1600 tot 1800 mm) en de minste op het schiereiland Apsjeron (200 tot 350 mm).[71]

Rivieren en meren vormen het belangrijkste deel van de watersystemen in Azerbeidzjan. Ze zijn over een lange geologische tijdlijn gevormd. Dit blijkt met name uit restanten van oude rivieren die door het hele land gevonden zijn. De watersystemen veranderen voortdurend door de natuurlijke krachten en via menselijke industriële activiteiten. Kunstmatige rivieren zoals grachten en vijvers vormen een deel van de watersystemen.

Er zijn 8.359 rivieren van diverse lengtes in Azerbeidzjan. 8.188 van de rivieren zijn minder dan 25 kilometer lang. Slechts 24 rivieren zijn meer dan 100 kilometer lang. De Kura en Aras, de meest bekende rivieren in Azerbeidzjan. De rivieren die rechtstreeks uitmonden in de Kaspische Zee ontspringen vooral op de noord-oostelijke helling van de Grote Kaukasus en het Talyshgebergte, en langs de laaglanden van Samur-Devechi en Lenkeran.

De watertoevoer in Azerbeidzjan is lager dan het gemiddelde in de wereld met ongeveer 100.000 m³ per jaar water per km².[71] Alle grote waterreservoirs zijn gebouwd op de Kura rivier. De hydrografie van Azerbeidzjan behoort in principe tot de Kaspische Zee.

  Biodiversiteit

  Een Karabachpaard

In Azerbeidzjan komen officieel 106 soorten zoogdieren voor, 97 soorten vissen en 363 soorten vogels. Tevens komen er 11 soorten amfibieën voor, waarvan twee soorten salamanders en 9 soorten kikkers.[72] Er komen 60 verschillende reptielen voor in Azerbeidzjan, waarvan 24 soorten tot de hagedissen behoren, 32 soorten tot de slangen en er komen vier soorten schildpadden voor.[73]

Het Karabachpaard is aan te merken als het nationale dier van Azerbeidzjan, het Karabachpaard is een bergstepperace- en rijpaard. Het paard heeft een goede reputatie door zijn rustige karakter, snelheid, elegantie en intelligentie. Het is één van de oudste paardenrassen, met voorouders uit de oude wereld. Het paard is in de 5e eeuw vernoemd naar het plaats waar het oorspronkelijk vandaan komt, het Azerbeidzjaanse Karabach.[74]

De flora in Azerbeidzjan telt meer dan 4.500 soorten hogere planten. Vanwege het subtropische klimaat van Azerbeidzjan is de flora er veel soortenrijker in vergelijking met andere republieken van de zuidelijke Kaukasus.[75] Ongeveer 67% van de plantensoorten die in de gehele Kaukasus voorkomen is in Azerbeidzjan te vinden.

  Bestuur en samenleving

  De president van Azerbeidzjan, İlham Əliyev, met de Russische president Dmitri Medvedev tijdens de GOS-top in Strelna (2008)

De structuur van het politieke systeem in Azerbeidzjan werd op 12 november 1995 vastgesteld door de nieuwe grondwet. Volgens artikel 23 van de grondwet, zijn de symbolen van de staat Republiek Azerbeidzjan: de vlag, het wapen en het volkslied. De staatsmacht wordt alleen beperkt door de wet voor de interne problemen, maar voor internationale aangelegenheden wordt het bovendien ook beperkt door de bepalingen van internationale overeenkomsten.

De regering van Azerbeidzjan is gebaseerd op de scheiding van machten tussen de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht. De wetgevende macht is in handen van het eenkamerstelsel bestaande uit het Nationale Congres en het Hoge Nationale Congres in de autonome Republiek Nachitsjevan. Parlementsverkiezingen worden om de vijf jaar gehouden, meer bepaald op de eerste zondag van november. De Nieuw Azerbeidzjan Partij en onafhankelijke aanhangers van de heersende regering beschikken momenteel bijna over alle 125 parlementszetels. Bij de parlementsverkiezingen in 2010 wisten de oppositiepartijen, Musavat en de Azerbeidzjaanse Volksfront Partij, geen enkele zetel te winnen. Europese observators vonden tal van onregelmatigheden in de aanloop naar de verkiezingen en op de verkiezingsdag, maar dit werd niet verder onderzocht.[76]

De uitvoerende macht is in handen van de president, die rechtstreekse verkozen wordt via verkiezingen voor een termijn van vijf jaar. De president is gemachtigd om het kabinet te vormen, een inferieur uitvoerend orgaan. Het kabinet van Azerbeidzjan bestaat voornamelijk uit de minister-president, zijn afgevaardigden en ministers. De president heeft niet het recht om de Nationale Congres te ontbinden, maar hij heeft het vetorecht. Om de presidentiële veto te overschrijven, moet het parlement een meerderheid van 95 stemmen hebben. De rechterlijke macht berust bij het Grondwettelijk Hof, het Hooggerechtshof en het Economisch Hof. De voorzitter benoemt de rechters in deze rechtbanken.

De Veiligheidsraad is het overlegorgaan van de president, en hij organiseert het volgens de grondwet. Het werd op 10 april 1997 opgericht. De administratieve afdeling maakt geen deel uit van het kantoor van de president, maar beheert de financiële, technische en financiële activiteiten van zowel de president en zijn kantoor.

Hoewel Azerbeidzjan diverse verkiezingen heeft gehad sinds het herstel van zijn onafhankelijkheid en het veel van de formele instituties van de democratie heeft, blijft het geclassificeerd als "deels vrij" in de rapport van de Freedom House 2009.[77]

  Buitenlandse betrekkingen

  Minister van Buitenlandse Zaken Elmar Mammadyarov en zijn echtgenote met de president van de Verenigde Staten Barack Obama en First Lady Michelle Obama

De Azerbeidzjan Democratische Republiek slaagde erin om diplomatieke banden aan te knopen met zes landen. Ook werden diplomatieke gezanten naar Duitsland en Finland gezonden.[78] De internationale erkenning van de onafhankelijkheid van Azerbeidzjan tijdens het uiteenvallen van de Sovjet-Unie duurde ongeveer een jaar. Het meest recente land dat Azerbeidzjan diplomatiek erkende was Bahrein, op 6 november 1996.[79] Volledige diplomatieke banden, met inbegrip van wederzijdse uitwisseling van ambassadeurs of consuls, werden voor het eerst aangeknoopt met Turkije, Pakistan, de Verenigde Staten, Iran[78] en Israël.[80] Azerbeidzjan heeft een bijzondere nadruk gelegd op de 'speciale relatie' met Turkije.[81][82]

Azerbeidzjan onderhoudt tot nu toe met 158 landen diplomatieke relaties en is lid van 38 internationale organisaties.[83] Het land heeft de status van waarnemer in de Beweging van Niet-Gebonden Landen en het Wereldhandelsorganisatie en is een correspondent bij de Internationale Telecommunicatie-unie.[83] Op 9 mei 2006 werd Azerbeidzjan toegelaten tot het lidmaatschap van de Mensenrechtenraad van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. De ambtsperiode begon op 19 juni 2006.[84]

De prioriteiten van het buitenlands beleid van Azerbeidzjan zijn onder meer: het herstel van de territoriale integriteit; wederopbouw van de gevolgen van het verlies van Nagorno-Karabach en zeven andere regio's van Azerbeidzjan;[85] ontwikkeling van goed nabuurschap en wederzijds gunstige relaties met de buurlanden, bevordering van veiligheid en stabiliteit in de regio; integratie in Europese en transatlantische veiligheid en samenwerking structuren en bevordering van transregionale projecten van economie, energie en transport.[86]

De Azerbeidzjaanse regering verklaarde eind 2007 dat het al lang bestaande dispuut over het door Armenië bezette grondgebied van Nagorno-Karabach en zeven andere regio's van Azerbeidzjan vrijwel zeker tot een nieuwe oorlog zal leiden als dit conflict onopgelost blijft.[87] De regering is de militaire begroting en macht aan het verhogen. Bovendien oefenen de gezamenlijke economische sancties en blokkade, van Turkije in het westen en door Azerbeidzjan zelf in het oosten, samen een sterke druk uit op de Armeense economie, wat leidt tot sterk stijgende prijzen voor basisproducten en een grote daling in de Armeense inkomsten van de staat.[88]

Azerbeidzjan is een actief lid van internationale coalities ter bestrijding van het internationale terrorisme. Het land heeft bijgedragen aan de vredesoperaties in Kosovo, Afghanistan en Irak. Azerbeidzjan is een actief lid van het NAVO-Partnerschap voor vrede-programma. Het onderhoudt ook goede banden met de Europese Unie en kan ooit om lidmaatschap verzoeken. Azerbeidzjan zal vanaf 2012 in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties zetelen.[89]

  Bestuurlijke indeling

1rightarrow.png Zie Bestuurlijke indeling van Azerbeidzjan voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Azerbeidzjan is ingedeeld in 10 economische regio's; 66 districten en 77 steden, waarvan er 11 rechtstreeks onder het gezag van de republiek staan.[90] Onder Azerbeidzjan valt ook de autonome republiek Nachitsjevan.[91] De president van Azerbeidzjan benoemt de gouverneurs van deze autonome republiek, terwijl de regering van Nachitsjevan wordt gekozen en goedgekeurd door het lokale parlement. Nachitsjevan bestaat dan weer uit zeven districten en één stad.

Nagorno-Karabach en zeven andere regio's van Azerbeidzjan maken de jure deel uit van Azerbeidzjan, maar zijn de facto zelfstandige gebieden. Ze worden bezet door Armeense troepen en worden internationaal niet erkend.

Andere bestuurlijk-territoriale eenheden vormen de 257 nederzettingen (=qəsəbəsi).[92]

  Defensie

  Azerbeidzjaanse Speciale Eenheden tijdens een militaire parade in Bakoe in 2011

De geschiedenis van de moderne Azerbeidzjaanse krijgsmacht voert terug tot de Azerbeidzjan Democratische Republiek in 1918, toen het Nationaal Leger op 26 juni 1918 werd opgericht.[93][94] Toen Azerbeidzjan onafhankelijk werd na de val van de Sovjet-Unie, creëerde de Azerbeidzjaanse Republiek haar strijdkrachten volgens de wet op 9 oktober 1991.[95] De oorspronkelijke datum van de oprichting van de Azerbeidzjaanse Strijdkrachten wordt gevierd als Dag van het Leger (26 juni) in het huidige Azerbeidzjan.[96]

De strijdmacht van Azerbeidzjan bestaat uit 95.000 man en er zijn daarnaast ook 17.000 paramilitaire troepen paraat.[97] De strijdkrachten bestaan uit drie componenten: de landmacht, de luchtmacht en de marine. Daarnaast zijn er verscheidene militaire subgroepen die kunnen worden ingeschakeld bij de landsverdediging zoals de grenswacht en kustwacht.[98] Vervolgens is er de Nationale Garde, die bestaat uit paramilitaire troepen en werkt als een semi-onafhankelijke entiteit die rechtstreeks onder bevel van de president staat.[99]

Azerbeidzjan heeft zich verbonden aan het Verdrag inzake Conventionele Strijdkrachten in Europa en heeft alle belangrijke internationale wapenverdragen ondertekend. Azerbeidzjan werkt nauw samen met de NAVO in programma's zoals het partnerschap voor vrede en het Individuele Partnerschap Actie Plan. Het land heeft 151 militairen ingezet voor de vredesmacht in Irak en nog eens 184 in Afghanistan.[100]

Het defensiebudget van Azerbeidzjan voor 2011 bedraagt 4,46 miljard USD.[101] De Azerbeidzjaanse defensie-industrie produceert handvuurwapens, artillerie, tanks, pantserwagens, vliegtuigbommen, onbemande voertuigen, diverse militaire voertuigen en militaire vliegtuigen en helikopters.[102][103][104][105]

  Economie

1rightarrow.png Zie Economie van Azerbeidzjan voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
  Het Azneftplein in het centrum van Bakoe, vernoemd naar het historische Azneft (= AzOil)

Na het verkrijgen van de onafhankelijkheid in 1991 werd Azerbeidzjan lid van het IMF, de Wereldbank, de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling, de Islamitische en de Aziatische Ontwikkelingsbanken.[106] Het banksysteem van Azerbeidzjan bestaat uit de Centrale Bank van Azerbeidzjan, commerciële banken en niet-kredietverlenende instanties. De Centrale Bank werd in 1992 opgericht op basis van de Azerbeidzjaanse staatsspaarbank, een filiaal van de voormalige openbare spaarbank van de Sovjet-Unie. De Centrale Bank dient als centrale bank van Azerbeidzjan. Deze is bevoegd om de nationale munt, de Azerbeidzjaanse manat (= AZN), en alle commerciële banken te controleren. Twee grote commerciële banken zijn de staatsbedrijven Internationale Bank van Azerbeidzjan en de Unibank.

Door de toename van de uitgaven en de groeiende vraag naar de AZN steeg de economisch groei in het eerste kwartaal van 2007 naar 16,6%.[107] De nominale inkomens en het maandloon stegen respectievelijk met 29 en 25%. Maar door de prijsverhogingen, meerbepaald in de non-olieindustrie van het land, steeg de inflatie.[107] Azerbeidzjan toont enige tekenen van de "Hollandse ziekte". Dit komt door de snel groeiende energiesector, die de inflatie veroorzaakt, en zo wordt de export van non-energie duurder.

Op 1 januari 2006 werd een nieuwe munt, de nieuwe Azerbeidzjaanse manat, ingevoerd om de langdurig hoge inflatie tegen te gaan. Hierdoor stabiliseerde de economie en bracht nieuwe hervormingen.[108][109]

In 2008 werd Azerbeidzjan door de Wereldbank genoemd als één van de top-10 hervormers van het jaar.[110]

"Azerbeidzjan was de tophervormer in 2007-2008, met verbeteringen op zeven van de tien indicatoren van de hervorming van de regelgeving. Azerbeidzjan voerde de one-stop-shop in januari 2008, waarbij de kosten en het aantal procedures om een eigen bedrijf te starten gehalveerd werden. Zakelijke registraties stegen met 40% in de eerste zes maanden. Eveneens werd de minimale drempel van $ 1.100 bij een lening afgeschaft. Vervolgens was er meer dan een verdubbeling van het aantal kredietnemers gedekt door het kredietregister. Ook kunnen de belastingbetalers nu online hun belastingen betalen. De uitgebreide hervormingen van Azerbeidzjan verplaatsten het land ver naar boven op de wereldranglijst: van 97 naar 33 in het algemeen klassement van ondernemende landen."

Azerbeidzjan staat op de 57e plaats in het Global Competitiveness Report voor de periode 2010-2011, wat ver boven de andere GOS-landen is.[111]

  Energie-industrie

  Een pompinstallatie voor de mechanische oliewinning aan de rand van Bakoe

Azerbeidzjan heeft grote natuurlijke olie- en gasvoorraden.[112] Al in de Oudheid was olie een bekend product in Azerbeidzjan. Het werd onder andere gebruikt voor Zoroastrische riten en medische toepassingen. Marco Polo beschreef in 1264 de winning uit de oliebronnen in de omgeving van Bakoe. De belangrijkste olie- en gasvelden liggen in de Kaspische Zee.

In 1992 werd de State Oil Company of Azerbaijan Republic (SOCAR) (Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkəti) opgericht. Deze had als doel om een extra begrotingsfonds te beheren op het macro-economische niveau, te zorgen voor stabiliteit, transparantie in het beheer van de olie-inkomsten, en het behoud van de hulpbronnen voor toekomstige generaties. In september 1994 werd een 30-jarig contract ondertekend tussen SOCAR en 13 oliemaatschappijen, waaronder Amoco, BP, ExxonMobil, LUKoil en Statoil.[106] De westerse oliemaatschappijen zijn in staat om diepwaterolievelden te exploiteren. Azeriqaz, een dochtermaatschappij van SOCAR, is van plan om tegen 2021 de ontwikkeling van de aardgasindustrie van het land te hebben afgerond.[113]

Hoewel er grootschalige vervuiling is door lekkende bronnen en pijpleidingen, zijn de olie- en gasvelden van Azerbeidzjan nauwelijks aangetast door de Sovjetexploitatie. Het land wordt beschouwd als één van de belangrijkste plekken in de wereld voor olie-exploitatie en de ontwikkeling ervan.[114] Door Azerbeidzjan lopen twee belangrijke pijpleidingen, die worden beschouwd als alternatieve aanvoerleidingen voor Russische energie voor Europa: Bakoe-Tbilisi-Ceyhanpijpleiding en Bakoe-Tbilisi-Erzinumpijpleiding.

Het land is ook rijk aan andere grondstoffen, zoals: goud, zilver, ijzer, koper, titanium, chroom, mangaan, kobalt, molybdeen, gemengd erts en antimoon.[112]

  Banksector

  De Centrale Bank in het centrum van Bakoe

Het banksector wordt beschouwd als één van de belangrijkste onderdelen van het financiële stelsel van Azerbeidzjan. Het land heeft een geavanceerd two-stepped banksysteem. Dit is gebaseerd op de marktprincipes. De Centrale Bank als eerste stap en de commerciële banken en andere niet-kredietverlenende instanties als tweede stap.

Sinds 2002 zijn er belangrijke hervormingen uitgevoerd in het banksysteem. Er wordt rekening gehouden met de grote olie-inkomsten in het land. Als gevolg van de succesvolle oliestrategie waren de banken bereid om een effectieve overdracht van hun financiële middelen naar de strategische doelstellingen te maken. Zo werd er een ontwikkelingsstrategie voor 2002-2005 gemaakt.

Op 1 april 2010 waren er 47 instellingen en 631 bankkantoren in Azerbeidzjan. Eén van de banken werd opgericht met deelname van het staatskapitaal, 23 banken werden opgericht door buitenlands kapitaal. Op dezelfde datum waren er 98 niet-kredietverlenende instanties actief in de republiek. De groei van het inkomen van de bevolking verbeterde door het vertrouwen in de banken. Eveneens op die dag waren de bankdeposito's van de bevolking gelijk aan 2,4 miljard AZN. 33,3% van hen waren langetermijndeposito's (= deposito's van langer dan een jaar). Ook waren de bankdeposito's van corporatieve klanten 2,1 miljard AZN. Het volume van de banken bedroeg toen ongeveer 12 miljard AZN. Het bankkredieten bij de klanten ligt op 8,5 miljard AZN, wat 70,5% van het banktegoed uitmaakt. Het aandeel van de privé-sector in de structuur van de kredietinvesteringen was hoger dan 82% (= 7 miljard AZN).

  Landbouw

Aan het begin van 2007 was er 4.755.100 hectare landbouwareaal.[115] In datzelfde jaar was de totale rijkdom aan houtbronnen gerekend op 136 miljoen m³.[115] De agrarische wetenschappelijke onderzoeksinstituten van Azerbeidzjan zijn voornamelijk gericht op gras- en weilanden, tuinbouw en subtropische gewassen, groene groenten, wijnbouw en wijnproductie, het verbouwen van katoengewassen en het gebruik van geneeskrachtige planten.[116] In sommige delen van het land zijn de belangrijkste producten om te oogsten graan, aardappelen, suikerbieten, katoen, tabak, vee, zuivelproducten, wijn en gedistilleerde dranken. De Kaspische visserij-industrie concentreert zich op de slinkende voorraden van steur en beluga. In 2002 had de Azerbeidzjaanse koopvaardij 54 schepen.[117]

Sommige delen van producten die voorheen werden geïmporteerd uit het buitenland worden tegenwoordig lokaal geproduceerd (onder hen zijn Coca-Cola door Coca Cola Bottelaars LTD, bier door Baki-Kastel, parket door Nehir en oliepijpleidingen door EUPEC-Pipe Coating Azerbeidzjan).[118]

  Toerisme

  Waterval in Lerik

Het toerisme vormt een potentieel onderdeel van de economie van Azerbeidzjan. Het land heeft een overvloed aan natuurlijke en culturele attracties. Azerbeidzjan was een toeristische trekpleister in de jaren 80, maar wegens de oorlog in Nagorno-Karabach, die in de jaren 90 uitbrak, liep de toeristische sector er kreupel en werd het imago van Azerbeidzjan als toeristische bestemming zwaar beschadigd.[119]

Pas in het begin van de 21e eeuw begon de toeristische industrie zich langzaamaan te herstellen. Sindsdien heeft het land een hoge mate van groei in het aantal toeristische bezoeken ervaren.[120] In de afgelopen jaren staat Azerbeidzjan ook bekend om haar religieuze, spa en gezondheidszorg toerisme.[121]

De regering van Azerbeidzjan heeft er een topprioriteit van gemaakt om Azerbeidzjan tot een elitaire toeristische bestemming te ontwikkelen. De nationale strategie bestaat erin om de toerismesector tot een belangrijke sector te maken van de Azerbeidzjaanse economie.[122] Het Ministerie van Cultuur en Toerisme is verantwoordelijk voor de uitvoering van dit plan.

De belangrijkste toeristische attracties zijn de boulevard en oude stad van Bakoe, het Paleis van de Khan in Şəki, de vuurtempels op het schiereiland Abserion, het Shirvan nationaal park en de groene bergen in het noorden van het land. De meeste toeristen komen uit Rusland, Turkije, Iran en India. Azerbaijan Airlines vliegt vanuit Bakoe op 17 buitenlandse bestemmingen.

  Bevolking

Etnische compositie (2009)[123]
Azerbeidzjanen 91.6%[123]
Lezgiërs 2.0%[123]
Russen 1.3%[123]
Armeniërs 1.3%[123][124]
Talysh 1.3%[123]
Meskhetische Turken[123][125] 0.4%
Georgiërs 0.1%[123][126]
Andere volkeren 2.0%[123]
  Kaart van de gebieden waar de Azerbeidzjaanse taal wordt gesproken

Van de totale bevolking van ongeveer negen miljoen Azerbeidzjanen woonden er in april 2006 4,38 miljoen (= bijna 51%) in de stad en 4,06 miljoen (= ruim 49%) op het platteland.[127] 51% van de totale bevolking was vrouwelijk.[127] De sekse ratio voor de totale bevolking in dat jaar was 0,94 mannen per vrouw.[128]

De bevolkingsgroei bedroeg 0,66%/jaar in 2006, vergeleken met 1,14%/jaar wereldwijde bevolkingsgroei.[128] Een belangrijke beperkende factor voor de bevolkingsgroei is het hoge niveau van migratie, zoals de bijna drie miljoen geëmigreerde Azerbeidzjanen die in Rusland leven.[129] In 2006 was er een migratie van -4.38/1.000 personen in Azerbeidzjan.[128] Met 800.000 vluchtelingen en intern ontheemden herbergt Azerbeidzjan de grootste ontheemde bevolking in de regio. In 2006 had Azerbeidzjan het hoogste aantal ontheemden per hoofd van de bevolking in de wereld.[130]

De hoogste morbiditeit in 2005 werd veroorzaakt door luchtwegaandoeningen (806,9 ziekten per 10.000 van de totale bevolking).[131] In 2005 kwam de hoogste morbiditeit voor besmettelijke en parasitaire ziekten voort van influenza en acute infecties aan de luchtwegen (4168,2 per 100.000 inwoners).[132] De gemiddelde levensverwachting bedraagt 66 jaar: 70,7 jaar voor vrouwen en 61,9 voor mannen in 2007.[133]

De Azerbeidzjaanse diaspora is te vinden in 42 landen[134] en er bestaan tientallen centra voor etnische minderheden in Azerbeidzjan, inclusief de Duitse culturele samenleving "Karelhaus", het Slavisch cultureel centrum, de Azerbeidzjaans-Israëlische gemeenschap, een Koerdisch cultureel centrum, de Internationale Vereniging Talysh, het Lezgisch nationaal centrum "Samur", de Azerbeidzjaans-Tataarse gemeenschap, de samenleving van Krim-Tataren etc.[135] De etnische samenstelling van de bevolking volgens de volkstelling van 2009:[123] 91,6% Azerbeidzjanen, 2,0% Lezgiërs, 1,3% Russen, 1,3% Armeniërs (Bijna alle Armeniërs wonen in de regio Nagorno-Karabach), 1,3% Talysh, 0,6% Avaren, 0,4% Turken, 0,3% Tataren, 0,3% Oekraïners, 0,1% Tsachoeriërs, 0,1 % Georgiërs, 0,1% Koerden, 0,13% Taten, 0,1% Joden, 0,04% Udi, andere 0,2%. Veel Russen verlieten Azerbeidzjan in de jaren 1990. Volgens de volkstelling van 1989 woonden er 392.000 etnische Russen in Azerbeidzjan, of 5,6% van de bevolking.[136] Volgens diezelfde volkstelling woonden in 1989 ongeveer 390.000 Armeniërs in Azerbeidzjan.[137]

Hoewel Azerbeidzjaans (ook wel Azeri genoemd) de meest gesproken taal is in het land, wordt de taal ook door ongeveer een kwart van de bevolking van Iran gesproken. Daarnaast zijn er 13 andere talen in het land.[138] Sommige van deze talen worden alleen in zeer kleine gemeenschappen gesproken, andere spelen een grotere rol.[139] Het Azerbeidzjaans is een Turkse taal die behoort tot de Altaïsche familie en is onderling verstaanbaar met Turks en Gagaoezisch. De taal wordt sinds 1991 geschreven met een gemodificeerd Latijns alfabet, maar werd in het Arabisch alfabet geschreven tot 1929. Van 1929 tot 1939 werd het Azerbeidzjaans geschreven in het Uniform Turks alfabet ingevoerd door Ataturk. Tijdens de periode als Socialistische Sovjetrepubliek van 1939 tot 1991 werd het geschreven in het Cyrillisch alfabet.[140]

Azerbeidzjanen vormen de grootste minderheid in Iran. Het CIA World Factbook schat dat Azerbeidzjanen bijna 16 miljoen, oftewel 24%, uitmaken van de bevolking van Iran.[141]

  Religie

  Koepel van de 13e-eeuwse Bibi-Heybat Moskee: deze moskee werd gebouwd boven het graf van een afstammeling van de profeet Mohammed[142]

In de grondwet van Azerbeidzjan wordt in principe godsdienstvrijheid gegarandeerd. Azerbeidzjan heeft geen staatsreligie. Op 1 januari 2011 trad een nieuwe wet op de religieuze vrijheid in gang, die onder andere religieuze bijeenkomsten verbiedt die niet officieel bij de overheid zijn geregistreerd.[143]

Ongeveer 93% van de bevolking is moslim. De meeste Russen en Armeniërs zijn christenen. Hierin ligt een van de belangrijkste oorzaken van het conflict om de enclave Nagorno-Karabach.

De meeste moslims, ongeveer 85% van de totale bevolking, zijn sjiitisch.[144] Alleen een klein deel van de bevolking volgt de islamitische regels, zoals vaste gebeden, vasten tijdens de ramadan of het zich onthouden van varkensvlees. Ook de hoofddoek voor vrouwen wordt niet algemeen gedragen. In Bakoe staat een standbeeld van de eerste vrouw die haar hoofddoek vrijwillig aflegde. De meerderheid van de Azerbeidzjanen zijn sjiitisch. Sjiisme is een minderheid in de Islam. Azerbeidzjan heeft na Iran het hoogste sjiitische percentage qua bevolking ter wereld.[145]

De Russische en Georgische Orthodoxe kerken en de Armeens-apostolische Kerk (alleen in de regio Nagorno-Karabach), zijn de religieuze minderheden in Azerbeidzjan.[146] Van de ongeveer 9000 Udi wonen er 8500 in Azerbeidzjan. De Udi bekeerden zich tot het Christendom in de 5e tot 8e eeuw na Christus.[147] De Katholieke Kerk werd na de val van het communisme weer hersteld met de komst van een Poolse priester in 1997 en de oprichting van een missiegebied sui iuris in 2000. Op uitnodiging van president Heydər Əliyev bezocht Johannes Paulus II op 22 en 23 mei 2002 Azerbeidzjan ondanks zijn verzwakte gezondheid.[148] Ter gelegenheid van dit bezoek stelde president Əliyev een stuk grond in Bakoe ter beschikking om er opnieuw een kerk te kunnen bouwen.

Er wonen ongeveer 30.000 Joden in Azerbeidzjan, van wie ongeveer 20.000 in Quba. De Joodse diaspora is erg tevreden over de religieuze tolerantie van Azerbeidzjan[bron?]. Het land is naast Turkije, Marokko en Jordanië een van de weinige landen met een islamitische meerderheid die er vriendschappelijke betrekkingen met Israël op nahouden.

Het zoroastrisme heeft een lange geschiedenis in Azerbeidzjan, wat blijkt uit plaatsen zoals de Vuurtempel van Bakoe[149] of ceremonies zoals Noroez, en dit samen met het Manicheïsme.

  Taal

  Een Azerbeidzjaans meisje

De officiële taal is het Azerbeidzjaans, die behoort tot de Turkse taalfamilie. Het wordt gesproken in het zuidwesten van Azië, vooral in Azerbeidzjan en Iraans Azerbeidzjan. Azerbeidzjaans is lid van de Ogoezische tak van de Turkse talen en is nauw verwant aan het Turks, Qashqai en Turkmeens.

De Azerbeidzjaanse taal is verdeeld in twee varianten: Noord-Azerbeidzjaanse[150] en Zuid-Azerbeidzjaanse,[151] en een groot aantal dialecten. Turkse Khalaj,[152] Qashqa'i,[153] en Salchuq[154] worden door sommigen[155] erkend als afzonderlijke talen in de Azerbeidzjaanse taalgroep.

Het Azerbeidzjaans diende als een lingua franca in de meeste delen van Transkaukasië (met uitzondering van de Zwarte Zee kust), in het zuiden van Dagestan,[156][157][158] Oost-Turkije en Iraans Azerbeidzjan van de 16e eeuw tot het begin van de 20e eeuw.[159][160]

  Onderwijs en gezondheidszorg

De meerderheid van de bevolking van Azerbeidzjan is hoog opgeleid, met name in wetenschappelijke en technische faculteiten.[161] Ondanks het feit dat het alfabet driemaal werd gewijzigd tussen 1920 en 1930, van Perzisch-Arabisch alfabet naar het Latijns en later naar het Cyrillisch, was er in de Sovjet-periode een dramatische toename in het opleidingsniveau en de alfabetisering van het volk. Het alfabetisme in het land bedroeg volgens de Sovjet-gegevens 100 procent (van leeftijd 9 tot 49) in 1970.[161] Volgens een rapport uit 2009 van het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties bedraagt de alfabetiseringsgraad er 99,5 procent.[162] Na de onafhankelijkheid is Azerbeidzjan teruggegaan naar het Latijns alfabet.

De gezondheidszorg in Azerbeidzjan is grotendeels gebaseerd op het gezondheidszorgsysteem van de voormalige Sovjet-Unie.[161] In 1993 had het land niet de middelen om de nodige hervormingen door te voeren. Pas in 2008 zijn er aanzienlijke hervormingen doorgevoerd, waardoor de armoedegrens daalde van 67 procent tot slechts 9 procent in 2011.[161]

  Cultuur

1rightarrow.png Zie Cultuur in Azerbeidzjan voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
  Het Azerbeidzjaanse tapijt is een UNESCO-meesterwerk van Immaterieel Erfgoed van de Mensheid

Het Azerbeidzjaanse cultuur heeft zich mede van vele invloeden ontwikkeld. Tegenwoordig zijn westerse invloeden, zoals het globaliseerde consument cultuur, sterk.

Azerbeidzjaanse cultuur bestaat uit Azerbeidzjanen en andere etnische groepen van het land. Azerbeidzjaanse nationale en traditionele jurken zijn de chokha en papakhi. Er zijn radio-uitzendingen in het Russisch, Armeens, Georgisch, Koerdisch, Lezgisch en de Talyshtalen, die worden gefinancierd uit de staatsbegroting.[135] Sommige lokale radiozenders, in Balaken en Khachmaz organiseren uitzendingen in het Avaars en het Tats.[135] In Bakoe verschijnen verschillende kranten in het Russisch, Koerdisch (Dengi Koerd), Lezgisch (Samur) en Talyshtalen.[135] De Joodse samenleving in Azerbeidzjan ("Sokhnut") publiceert de krant Aziz.[135]

  Muziek en volkdansen

  Uzeyir Hajibeyov fuseerde traditioneel Azerbeidzjaanse muziek met Westerse stijlen in het begin van de 20e eeuw.

De geschiedenis van de traditionele volksmuziek van Azerbeidzjan beslaat een periode van meer dan 1000 jaar.[163] Al eeuwenlang heeft Azerbeidzjaanse muziek zich ontwikkeld onder de monodie. Hieruit kwamen ritmisch variërende melodieën voort.[164] Azerbeidzjaanse muziek is in te delen als een vertakt systeem, waar chromatiek van grote en kleine noten van groot muzikaal belang is.[164] Onder de traditionele Azerbeidzjaanse muziekinstrumenten zijn er veertien snaarinstrumenten, acht percussie-instrumenten en zes blaasinstrumenten.[165]

De bekendste vormen van Azerbeidzjaanse traditionele volksmuziek zijn mugham, meykhana en ashiq.

Mugham is meestal een suite met poëzie en instrumentale intermezzo's. Mugham komt voort uit maqam. Bij het uitvoeren van mugham uiten de zangers hun emoties in de zang en de muziek. Alim Qasimov wordt beschouwd als een van de vijf beste mughamzangers aller tijden.[166] In tegenstelling met de mugham tradities van Centraal-Aziatische landen, is het Azerbeidzjaanse mugham vrijer van vorm en minder stijf. Het is vaak vergeleken met de improvisatie in jazz.[167] De UNESCO heeft de Azerbeidzjaanse mugham uigeroepen tot een Meesterwerk van het Orale en Immateriële Erfgoed van de Mensheid.

Demonstratie van traditionele volksmuziek met traditionele instrumenten
Vista-kmixdocked.png
 
 

Meykhana is traditionele Azerbeidzjaanse volksmuziek. Meykhana onderscheidt zich van andere traditionele muziek door verschillende mensen die improviseren rond een bepaald thema. Het is vergelijkbaar met rapmuziek. De bekendste uitvoerder en grondlegger is Əliağa Vahid.

Ashiq combineert poëzie, verhalen, dans, vocale en instrumentale muziek in een traditionele kunst. Ashiq staat symbool voor de Azerbeidzjaanse cultuur. Een ashiq is vergelijkbaar met een mystieke troubadour, die zingt en zich begeleidt op het saz instrument. Deze traditie heeft zich vanuit de Sjamanistische filosofie van de oude Turkse volkeren ontwikkeld.[168] Ashiq muziek is semi-geïmproviseerd rond een gemeenschappelijk thema. "Azerbeidzjaanse ashiq kunst" is in 2009 door de UNESCO uitgeroepen tot meesterwerk van het orale en immateriële erfgoed van de mensheid.[169] De bekendste uitvoerder is Ashig Alasgar.

Er zijn tientallen verschillende Azerbeidzjaanse volksdansen bekend. Die worden voornamelijk op officiële feestdagen uitgevoerd, de bekendste is noroez. De dansers dragen traditionele kleding, zoals de chokha. De meeste vormen van traditionele Azerbeidzjaans volksdansen hebben een zeer snel ritme. Een traditionele dans draagt vaak de kenmerken uit van het Azerbeidzjaanse volk.

Azerbeidzjan won het Eurovisiesongfestival 2011 en heeft in 2012 het Eurovisiesongfestival zelf georganiseerd. Zweden won deze editie.

  Architectuur

  De sculptuur van Bahram Gur op het Azneftplein

Azerbeidzjaanse architectuur combineert typische elementen van Oost en West.[170] Vele oude architecturale schatten, zoals de Maagdentoren en het Paleis van de Shirvanshah in Bakoe, overleven in het moderne Azerbeidzjan. Op de voorlopige inzendingenlijst van Werelderfgoed staat de Vuurtempel van Bakoe, Momine Khatun Mausoleum, Hirkan National Park, Binegadi National Park, Lok-Batan Moddervulkaan, Bakoe Stage Berg, Kaspische Shore Defensive Constructions, Susha National Reserve, Ordubad National Reserve en de Paleis van Shaki Khans.[171][172]

Andere architecturale schatten zijn de vierhoekige kastelen in Mardakan, Yukhary Chardaglar, een aantal bruggen over de Arasrivier en verscheidene mausolea. In de 19e en het begin van de 20e eeuw werd er buiten Bakoe weinig monumentale architectuur gecreëerd, door de sterk gestegen winning van olie en gas zijn er in de eerste twee decennia van de 20e eeuw in de hoofdstad echter wel veel luxe woningen en publieke voorzieningen gebouwd zoals treinstations en theaters. Deze gebouwen vertonen, hoewel onder Russisch bestuur gebouwd, veel gelijkenis met gelijktijdige Jong-Turkse architectuur; grote monumentale Jugendstil gevels in natuursteen zijn niet zeldzaam in Bakoe. Onder de meest recente architecturale monumenten staan de metrostations in Bakoe bekend om hun uitbundig decor. Sinds de olie- en gas-export in de 21e eeuw weer goed op gang is gekomen verschijnen overal in de hoofdstad nieuwe torenflats, hotels en winkelcentra. Een modern staaltje van architectuuur toont de Metro van Bakoe.

  Cinematografie

  Een scène uit 'The Oil Gush in Balakhany' (1898), één van de eerste films ooit geproduceerd en geregisseerd door pionier Alexander Mishon[173]

De filmindustrie in Azerbeidzjan dateert uit 1898. Azerbeidzjan was een van de eerste landen die betrokken waren in de cinematografie. Daarom dook het apparaat al snel op in Bakoe, want aan het begin van de 19e eeuw produceerde deze stad aan de Kaspische Zee meer dan 50 procent van het wereldwijde aanbod van olie. Ook tegenwoordig trekt de olie-industrie buitenlanders aan om te investeren en te werken in Azerbeidzjan.[174] In 1919 werd een documentaire gefilmd om de Jubileum van Azerbeidzjan Democratische Republiek te vieren. Deze werd op de onafhankelijkheidsdag van Azerbeidzjan, 28 mei, gefilmd en voor het eerst getoond in diverse theaters in Bakoe. Na de Sovjet-overname van Azerbeidzjan in 1920 werd, door de Revolutionaire Comité van Azerbeidzjan de Azerbeidzjaanse filmindustrie genationaliseerd. Vervolgens werd ook Azerbeidzjaanse animatie opgericht.[175]

In 1991, nadat het land onafhankelijk was geworden, werd voor het eerst het Bakoe International Film Festival gehouden in de hoofdstad. In december 2000 riep voormalige president Heydər Əliyev 2 augustus uit tot de feestdag van de Azerbeidzjaanse film. Tegenwoordig zijn Azerbeidzjaanse filmmakers de filmindustrie aan het heropbouwen.[176]

Er zijn drie staatszenders: AzTV, Idman TV en Medeniyyet TV. Voor de rest ook nog één openbaar kanaal, Ictimai TV, en zeven privé-zenders: ANS TV, Space TV, Lider TV, Azad Azerbeidzjan TV, Xazar TV, Azerbaijan International en MTV Azerbeidzjan.

  Volkskunst en tradities

  Traditionele Azerbeidzjaanse kleding en muziekinstrumenten

Azerbeidzjanen hebben een rijke cultuur en een deel daarvan valt onder volkskunst, vooral ambachtskunst. Deze vorm van decoratieve en toegepaste kunst wordt vertegenwoordigd door een breed scala aan ambachten, zoals juwelier, bewerken van metaal, hout en steen. Vervolgens valt onder het ambachtskunst ook het weven van patronen in tapijten. De Azerbeidzjaanse tapijt is een traditionele handgemaakte textiel van verschillende afmetingen. Het land heeft een groot aantal verschillende vormen van tapijten. Iedere regio in Azerbeidzjan heeft zijn eigen kenmerkende textuur en patronen. In november 2010 riep de UNESCO het Azerbeidzjaanse tapijt uit tot een meesterwerk van immaterieel erfgoed door de UNESCO.[177][178] Azerbeidzjan is sinds de oudheid een centrum geweest voor een grote verscheidenheid aan ambachten. De archeologische opgraving op het grondgebied van Azerbeidzjan getuigt van de goed ontwikkelde de landbouw, veeteelt, metaalbewerking, aardewerk, keramiek, en tapijten waarvan sommige dateren van het 2e millennium v.Chr. Azerbeidzjaanse tapijten kunnen gecategoriseerd worden onder verschillende grote groepen en een veelheid aan subgroepen. Het wetenschappelijk onderzoek van de Azerbeidzjaanse tapijt is verbonden met de naam van Latif Kerimov, een vooraanstaand wetenschapper en kunstenaar. Het was zijn kwalificatie dat de vier grote groepen van de tapijten in verband met de vier geografische zones van Azerbeidzjan: Guba-Shirvan, Ganja-Kazachse, Karabach en Tabriz.[179]

1rightarrow.png Zie Azerbeidzjaanse folklore voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Azerbeidzjaanse mythen onthullen vaak de heldhaftigheid en de wijsheid van de mens. Voorbeelden zijn de heldendichten van Koroglu, Dede Qorqud, Asli en Kerem.[180][181] Het verhaal van Köroǧlu (letterlijk de zoon van de blinde) begint met het verlies van zijn vaders zicht. De feodale heer Hasan Khan maakte zijn stalknecht Ali Kişi blind door zijn ogen uit te rukken.[182]

  Sport

  Teimour Radjabov werd in 2001 grootmeester, destijds de jongste ooit

De populairste sport in Azerbeidzjan is voetbal. De Azerbeidzjaanse voetbalbond is lid van de UEFA. De verrichtingen van het Azerbeidzjaans voetbalelftal worden met belangstelling gevolgd, evenals de competitie en de Azerbeidzjaanse voetbalbeker. Azerbeidzjan heeft ook enkele beroemde atleten voortgebracht zoals Ramil Guliyev en Hayle Ibrahimov. De volleybalsters Valeriya Korotenko en Natalya Mammadova genieten eveneens internationale bekendheid. De nationale sport is worstelen. Bekende Azerbeidzjaanse worstelaars zijn Namig Abdullayev, Rovshan Bayramov, Farid Mansurov, Vitaliy Rahimov, Khetag Gazyumov en de vrouw Mariya Stadnik. Ze hebben samen zeven olympische medailles behaald. Azerbeidzjan heeft ook vechtsporters in andere disciplines, zoals de karateka Rafael Aghayev, de judoka's Elnur Mammadli en Movlud Miraliyev, de K-1-vechter Zabit Samedov en de boksers Vugar Alakbarov, Fuad Aslanov, Shahin Imranov en Aghasi Mammadov. Ook heel populair in Azerbeidzjan is schaken, waarin het uitblinkt.[183] Azerbeidzjan heeft vele internationale schaaktoernooien en competities georganiseerd en werd in 2009 Europees kampioen.[184][185] Bekende schakers uit Azerbeidzjan zijn onder andere Vladimir Makogonov, Teimour Radjabov, Shakhriyar Mamedyarov, Vugar Gashimov en Zeinab Mamedyarova. De denksport backgammon geniet ook een aanzienlijke populariteit onder de lokale bevolking.[186] In Azerbeidzjan speelt men naast de standaardversie ook een aangepaste vorm van backgammon; deze staat bekend als Nards.[187]

  Zie ook

  Externe links

Wikimedia Commons
Wikimedia Commons heeft meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen: Azərbaycan.
Bronnen, noten en/of referenties
  1. (en) Verenigde Naties 2004
  2. (en) Laatste census 27 januari 1999 (via V.N.)
  3. (en) Niet officiële schatting CIA Factbook 1 juli 2009 (berekend door US Bureau of the Census)
  4. a b c Kazemzadeh, Firuz. The Struggle for Transcaucasia: 1917-1921, The New York Philosophical Library, 1951, p. 124, 222, 229, 269–270 ISBN 0-8305-0076-6.
  5. Tadeusz Swietochowski. Russia and Azerbaijan: A Borderland in Transition. Columbia University Press, 1995. ISBN 978-0-231-07068-3, 978978-0-231-07068-3, p.69.
  6. Reinhard Schulze. A Modern History of the Islamic World. I.B.Tauris, 2000. ISBN 978-1-86064-822-9, 9781860648229.
  7. Резолюция СБ ООН № 822 от 30 апреля 1993 года. Un.org (?). Geraadpleegd op 2011-01-04.
  8. Резолюция СБ ООН № 853 от 29 июля 1993 года. Un.org. Geraadpleegd op 2011-01-04.
  9. Резолюция СБ ООН № 874 14 октября 1993 года. Un.org. Geraadpleegd op 2011-01-04.
  10. Резолюция СБ ООН № 884 от 12 ноября 1993 года. Un.org. Geraadpleegd op 2011-01-04.
  11. Minorsky, V.; Minorsky, V. "Ādharbaydjān (Azarbāydjān)." Encyclopaedia of Islam. Edited by: P.Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel and W.P. Heinrichs. Brill, 2007. Brill Online. EncIslam.brill.nl.
  12. Encyclopedia Iranica, "Azerbaijan: Pre-Islamic History", K. Shippmann.
  13. Chaumont, M. L.. Encyclopaedia Iranica, Routledge & Kegan Paul, London, 1989, “Atropates”
  14. a b Historical Dictionary of Azerbaijan by Tadeusz Swietochowski and Brian C. Collins. The Scarecrow Press, Inc., Lanham, Maryland (1999), ISBN 978-0-8108-3550-4. Retrieved 7 June 2006.
  15. Frawardin Yasht ("Hymn to the Guardian Angels") – translated by James Darmesteter (From Sacred Books of the East, American Edition, 1898).
  16. National report on institutional landscape and research policy Social Sciences and Humanities in Azerbaijan.
  17. Azerbaijan, US Library of Congress Country Studies. Retrieved 7 June 2006.
  18. M. L. Chaumont, "ALBANIA" in Encyclopaedia Iranica. The Sasanian period. Rond 252-53 maakte Šāpūr I zichzelf heerser van Groot-Armenië, dat werd omgevormd tot een Sassanidische provincie; Kaukasisch Iberië en Kaukasisch Albanië werden kort daarna ook veroverd en geannexeerd.
  19. (en) Ira Lapidus, (1988) A History of Islamic Societies, p. 48. Cambridge University Press, Cambridge
  20. (en) Azerbeidzjan, US Library of Congress Country Studies
  21. Roy, Olivier. The new Central Asia, I.B. Tauris, 2007, p. 6 ISBN 978-1-84511-552-4.
  22. Immortal: A Military History of Iran and Its Armed Forces, By Steven R. Ward, pg.43
  23. The evolution of middle eastern landscapes: an outline to A.D. 1840, Part 1840, By John Malcolm Wagstaff, pg.205
  24. The Azerbaijani Turks: power and identity under Russian rule, By Audrey L. Altstadt, p.5
  25. Safavids and the rise of Shi'a Islam
  26. The Caspian: politics, energy and security, By Shirin Akiner, pg.158
  27. Volgens een Engelstalige bron: "In Safavi times, Azerbaijan was applied to all the muslim-ruled khanates of the eastern Caucasian as well as to the area south of the Araz River as fas as the Qezel Uzan River, the latter region being approximately the same as the modern Iranian ostans of East and West Azerbaijan." Muriel Atkin, Russia and Iran, 1780-1828. 2nd. ed. Minneapolis: University of Minnesota Press Press, 2008, ISBN 0-521-58336-5
  28. IRAN v. PEOPLES OF IRAN: The Azeri Turks are Shiʿites and were founders of the Safavid dynasty
  29. Cornell, Svante E. The Nagorno-Karabakh ConflictPDF (1.05 MB). Uppsala: Department of East European Studies, April 1999.
  30. Bertsch, Gary Kenneth. Crossroads and Conflict: Security and Foreign Policy in the Caucasus and Central Asia, Routledge, 2000, p. 297 ISBN 978-0-415-92273-9. “Shusha became the capital of an independent "Azeri" khanate in 1752 (Azeri in the sense of Muslims who spoke a version of the Turkic language we call Azeri today)”
  31. Nafziger, E. Wayne, Stewart, Frances and Väyrynen, Raimo. War, Hunger, and Displacement: The Origins of Humanitarian Emergencies, Oxford University press, 2000, p. 406 ISBN 978-0-19-829739-0.
  32. Tadeusz Swietochowski. Russian Azerbaijan, 1905–1920, 2004, p. 5.
  33. Charles King. The ghost of freedom: a history of the Caucasus, 2008, p. 10.
  34. Tadeusz Swietochowski & Brian C. Collins, (1999) Historical Dictionary of Azerbaijan, The Scarecrow Press, Inc., Lanham, Maryland, VS, ISBN 0-8108-3550-9
  35. Audrey Altstadt, (1992) The Azerbaijani Turks: Power and Identity under Russian Rule, Hoover Institution Press, ISBN 0-8179-9182-4
  36. Tadeusz Swietochowski. Russia and Azerbaijan: A Borderland in Transition. Columbia University Press, 1995. ISBN 0-231-07068-3, 9780231070683 and Reinhard Schulze. A Modern History of the Islamic World. I.B.Tauris, 2000. ISBN 978-1-86064-822-9, 9781860648229. Citations are at Talk:Azerbaijan Democratic Republic#First or second.
  37. (ru) Lenin and Caucasus oil on GlobalRus.ru
  38. (ru) Deliveries of Baku oil to Russia in April–May 1920 "History of the City of Baku"
  39. Hugh Pope, "Sons of the conquerors: the rise of the Turkic world", New York: The Overlook Press, 2006, p. 116, ISBN 978-1-58567-804-4
  40. Swietochowski, Tadeusz(1995) Russia and Azerbaijan: A Borderland in Transition, Columbia University, p. 133.
  41. "Azerbaijan celebrates day of victory over fascism", "Contact.az", May 9, 2011. Geraadpleegd op May 9, 2011.
  42. "Victory over Nazis ‘was impossible without Baku oil’", "AzerNEWS", May 8, 2010. Geraadpleegd op May 8, 2010.
  43. Croissant, Michael P.. The Armenia-Azerbaijan Conflict: causes and implications, Praeger Publishers, 1998, p. 36 en 37 ISBN 0-275-96241-5.
  44. 20 January
  45. Elchin Khalilov. "Eyewitness: A republic loses faith", BBC News, 2001-08-15. Geraadpleegd op 2010-01-20.
  46. "Black January: Baku (1990). Behind the Scenes - A Photojournalist's Perspective", Azerbaijan International, 2001-08-15, pp. 33–37. Geraadpleegd op 2010-01-20.
  47. Shamkhal Abilov. "20 January 1990: Black Face of the Red Terror in Azerbaijan", Turkish Weekly, 2010-01-09. Geraadpleegd op 2010-01-20.
  48. "Azerbaijan commemorates the anniversary of 20th January tragedy", Today.az, 2010-01-20. Geraadpleegd op 2010-01-20.
  49. "Human Rights Watch. "Playing the "Communal Card": Communal Violence and Human Rights"", "Human Rights Watch".
  50. a b Milli Məclisin tarixi. Azərbaycan SSR Ali Soveti (1920-1991-ci illər). Geraadpleegd op 2010-12-01.
  51. Human Rights Watch / Helsinki Azerbaijan. Seven Years of Conflict in Nagorno-Karabakh. New York • Washington • Los Angeles • London • Brussels: 1994, p. 6. ISBN 1-56432-142-8
  52. Letter from the Charge d'affaires a.i. of the Permanent Mission of Azerbaijan to the United Nations Office
  53. Small Nations and Great Powers: A Study of Ethnopolitical Conflict in the Caucasus By Svante E. Cornell
  54. Bloodshed in the Caucasus: escalation of the armed conflict in Nagorno Karabakh, vol. 1245 of Human rights documents, Human Rights Watch, 1992, p. 24
  55. Thomas De Waal. Black Garden: Armenia And Azerbaijan Through Peace and War. New York: New York University Press, p. 286. ISBN 978-0-8147-1945-9.
  56. CIA — The World Factbook. Azerbaijan..
  57. A Conflict That Can Be Resolved in Time: Nagorno-Karabakh. International Herald Tribune. November 29, 2003.
  58. U.S. Department of State – 1993 UN Security Council Resolutions on Nagorno-Karabakh.
  59. Encyclopedia of the Nations, World Leaders 2003, Azerbaijan
  60. Sentenced to Life by Ekaterina Fartova. Белорусская деловая газета. 19 February 1999. Retrieved 23 July 2008
  61. "Azeri rights activist says 35 imprisoned special police unit members very sick", BBC Archive, June 2, 2000. Geraadpleegd op 2009-08-15.
  62. Efron, Sonni. "Azerbaijan Coup Attempt Crushed Caucasus: Loyal forces storm a building and overcome mutinous police units, president reports.", Los Angeles Times, 18 March 1995. Geraadpleegd op 2009-08-15.
  63. "Aliyev and son keep it in the family", "BBC", October 14, 2003. Geraadpleegd op May 20, 2011.
  64. "Azerbaijan's Geidar Aliev dies at 80", "ChinaDaily", December 16, 2003. Geraadpleegd op December 13, 2003.
  65. a b Geographical data. The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan. Geraadpleegd op 2007-05-26.
  66. a b Azerbaijan: Biodiversity. CAC-Biodiversity.org. Geraadpleegd op 2007-05-26.
  67. Azerbaijan's mud volcanoes on Seven Wonders of Nature shortlist. news.az.
  68. Ecological problems in Azerbaijan. Enrin.grida.no. Geraadpleegd op 2010-06-30.
  69. Orography of Azerbaijan. Enrin.grida.no. Geraadpleegd op 2010-06-30.
  70. a b Azerbaijan – Climate. Azerbaijan.az. Geraadpleegd op 2007-05-26.
  71. a b c d Climate. Water Resources of the Azerbaijan Republic. Institute of Hydrometeorology, Ministry of Ecology and Natural Resources. Geraadpleegd op 2007-05-26.
  72. American Museum of Natural History. Amphibian Species of the World 5.5, an Online Reference.
  73. Peter Uetz & Jacob Hallermann. Reptiles of Azerbaijan.
  74. Karabakh Horse. Paralumun.com (2007-11-02). Geraadpleegd op 2010-06-30.
  75. Azerbaijan - Flora. www.azerbaijan.az. Geraadpleegd op 2010-03-05.
  76. "Monitors criticise Azeri elections", Al-Jazeera English.
  77. Combined Average Ratings: Independent Countries 2009. FreedomHouse.org (2009). Geraadpleegd op 2010-01-17.
  78. a b Azerbaijan – Foreign Relations. CountryStudies.us. Geraadpleegd op 2007-05-31.
  79. Bilateral relations. Ministry of Foreign Affairs. Gearchiveerd van het origineel op 2007-05-04. Geraadpleegd op 2007-05-27.
  80. Lenk, Arthur (2007-04-07). 15th Anniversary of Israel-Azebraijan Diplomatic Relations. Ministry of Foreign Affairs of Israel. Geraadpleegd op 2008-03-21.
  81. Kardas, Saban. [tt_news=34116 Turkey Develops Special Relationship with Azerbaijan]. Eurasia Daily Monitor Volume. Geraadpleegd op 23 December 2010.
  82. Katik, Mevlut. Azerbaijan and Turkey Coordinate Nagorno-Karabakh Negotiation Position. Eurasianet.org. Geraadpleegd op 23 December 2010.
  83. a b AUK Foreign Office – Country Profiles: Azerbaijan. FCO.gov.uk. Geraadpleegd op 2007-05-26.
  84. Elections & Appointments – Human Rights Council. Un.org. Geraadpleegd op 2009-01-03.
  85. Independence of Kosovo and the Nagorno-Karabakh Issue.
  86. MFA Foreign Policy Priorities.
  87. Azerbaijan defense minister warns territorial dispute could spark new war.
  88. Armenia opposes Turkish-Azeri railway. ISN Zurich. Geraadpleegd op 7 December 2010.
  89. Azerbeidzjan in VN-Veiligheidsraad
  90. The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan, Administrative and territorial units of Azerbaijan Republic
  91. Azerbaijan. World Factbook. CIA (2009). Geraadpleegd op 2009-06-04.
  92. (az) AZSTAT, het Nationaal Statistisch Comité van de Republiek Azerbeidzjan (zie İnzibati ərazi vahidlərinin)
  93. Azerbaijan: Short History of Statehood, Embassy of Republic of Azerbaijan in Pakistan, 2005, Chapter 3.
  94. (ru) Creation of National Army in 1918
  95. (ru) Law of the Republic of Azerbaijan on Armed Forces, No. 210-XII, 9 October 1991.
  96. Azerbaijan's Army Day (26 June) declared by Presidential Decree of 22 May 1998.
  97. C. W. Blandy Azerbaijan: Is War Over Nagornyy Karabakh a Realistic Option? Advanced Research and Assessment Group. Caucasus Series 08/17. — Defence Academy of the United Kingdom, 2008, p.12
  98. CIA World factbook Azerbaijan.
  99. AxisGlobe.com. AxisGlobe.com (2009-12-21). Geraadpleegd op 2010-06-30.
  100. Azerbaijani parliament voted in March to double the number of Azerbaijani peacekeepers serving in Afghanistan to 184. eurasianet.org. Geraadpleegd op 2007-05-27.
  101. Карабахский детонатор на взводе
  102. Azerbaijan manufacturing arms.
  103. Azerbaijan to manufacture its own aircraft and helicopters.
  104. Azerbaijan will produce competitive tanks, aircraft and helicopters in the future.
  105. Azerbaijan to produce tanks, aviation bombs and pilotless vehicles in 2009.
  106. a b Azerbaijan – General Information. Azerbaijan.az. Geraadpleegd op 2007-05-22.
  107. a b Azerbaijan's Q1 inflation rate 16.6%, National Bank Chief says. Today.az. Geraadpleegd op 2007-05-29.
  108. Mehdizade, Sevinj. Azerbaijan's New Manats: Design and Transition to a New Currency. Geraadpleegd op 7 December 2010.
  109. Ismayilov, Rovshan. Azerbaijan's Manat Makeover: Good Times Ahead?. Eurasianet.org. Geraadpleegd op 7 December 2010.
  110. World Bank Group. Top 10 reformers from Doing Business 2009. Geraadpleegd op 2008-09-28.
  111. World Economic Forum - The Global Competitiveness Report 2010-2011 (PDF). Geraadpleegd op 2011-01-04.
  112. a b Azerbaijan – General Information. Azerbaijan.az. Geraadpleegd op 2007-05-22.
  113. SOCAR plans to completed full gasification of Azerbaijan only by 2021. Abc.az (2010-02-13). Geraadpleegd op 2010-06-30.
  114. Azerbaijan. GlobalEdge.msu.edu. Geraadpleegd op 2007-05-29.
  115. a b Natural resources. The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan. Geraadpleegd op 2007-05-26.
  116. Azerbaijan: Status of Database. CAC-biodiversity.org. Geraadpleegd op 2007-05-28.
  117. Azerbaijan Transportation. NationsEncyclopedia.com. Geraadpleegd op 2007-05-24.
  118. Industry (PDF). Statistical Yearbook of Azerbaijan 2004. Gearchiveerd van het origineel op 2007-02-02. Geraadpleegd op 2007-05-26.
  119. (ru) Власти Азербайджана обеспокоены состоянием исторических памятников в Нагорном Карабахе
  120. (az) Azərbaycan Qarabağın turizm imkanlarını təbliğ edir
  121. Baku Boom Has Yet to hit regions
  122. Ministry of Culture and Tourism of Azerbaijan: Goals. Tourism.az (2004-02-06). Geraadpleegd op 2011-01-04.
  123. a b c d e f g h i j Censuses of Republic of Azerbaijan 1979, 1989, 1999, 2009, The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan
  124. Bijna alle Armeniërs wonen in de regio Nagorno-Karabach
  125. Azərbaycan Respublikası əhalisinin siyahıya alınması 1999-cu il, IV hissə, Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsi, Bakı, 2000, ISBN 978-5-86874-202-6, s.8-9
  126. Demoscope.ru. Demoscope.ru (?). Geraadpleegd op 2010-06-30.
  127. a b Population. Azerbaijan Gender Information Center. Gearchiveerd van het origineel op 2007-05-10. Geraadpleegd op 2007-05-27.
  128. a b c Population and Demographics. Intute. Geraadpleegd op 2007-05-27.
  129. Azerbaijan Acts to Limit the Discrimination Against Azeris in Russia by Nailia Sohbetqizi. Eurasianet.org. 11 November 2002. Retrieved 15 September 2006.
  130. Education in Azerbaijan (PDF). UNICEF.
  131. Population morbidity by main diseases groups. The Ministry of Health. Geraadpleegd op 2007-05-27.
  132. Morbidity of population by various infectious and parasitic diseases. The Ministry of Health. Geraadpleegd op 2007-05-27.
  133. Azerbaijan Facts and Figures op MSN Encarta, bekeken op 27 mei 2007
  134. (az) Xaricdəki təşkilatlar. Diaspora.az. Geraadpleegd op 2007-05-25.
  135. a b c d e Ethnic minorities. Ministry of Foreign Affairs. Gearchiveerd van het origineel op 2007-04-17. Geraadpleegd op 2007-05-27.
  136. Southern Caucasus: Facing Integration Problems, Ethnic Russians Long For Better Life. EurasiaNet.org. August 30, 2003.
  137. Azerbaijan: The Status of Armenians, Russians, Jews and other minorities (PDF). United States Citizenship and Immigration Services (USCIS).
  138. Ethnologue report for Azerbaijan. Ethnologue.com. Geraadpleegd op 2009-01-03.
  139. Clifton, John M., editor. 2002 (vol 1.), 2003 (vol. 2). Studies in languages of Azerbaijan. Baku, Azerbaijan and Saint Petersburg, Russia: Institute of International Relations, Academy of Sciences of Azerbaijan and North Eurasian Group, SIL International.
  140. Hatcher, Lynley. 2008. Script change in Azerbaijan: acts of identity. International Journal of the Sociology of Language 192:105–116.
  141. CIA – The World Factbook. CIA.gov "Iran".
  142. Sharifov, Azad. Legend of the Bibi-Heybat Mosque. Azerbaijan International Magazine. Geraadpleegd op 11 July 2010.
  143. [http://www.kerkinnood.nl/index.php?option=com_content&view=article&id=2045:wet-op-religieuze-vrijheid-verbiedt-aanbidding-in-azerbeidzjan&catid=42:azie&Itemid=95 Wet op religieuze vrijheid verbiedt aanbidding in Azerbeidzjan], Kerk in Nood
  144. Pewforum.org
  145. Juan Eduardo Campo,Encyclopedia of Islam, p.625
  146. CIA the World Factbook.
  147. The Udis. The Red Book of the Peoples of the Russian Empire.
  148. (en) Azerbaijan's Few Catholics Ready to Greet Pope, 21 mei 2002, Catholic World News
  149. Meena Iyer, Faith & philosophy of Zoroastrianism (2009), p.323
  150. SIL International ISO 639-3 azj "Documentation for ISO 639 identifier: azj" SIL International
  151. SIL International ISO 639-3 azb "Documentation for ISO 639 identifier: azb" SIL International
  152. SIL International ISO 639-3 klj "Documentation for ISO 639 identifier: klj" SIL International
  153. SIL International ISO 639-3 qxq "Documentation for ISO 639 identifier: qxq" SIL International
  154. SIL International ISO 639-3 slq "Documentation for ISO 639 identifier: slq" SIL International
  155. "Language Family Trees: Altaic, Turkic, Southern, Azerbaijani" Ethnologue. Ethnologue.com. Geraadpleegd op 2011-01-04.
  156. Pieter Muysken, "Introduction: Conceptual and methodological issues in areal linguistics", in Pieter Muysken, From Linguistic Areas to Areal Linguistics, 2008 ISBN 978-90-272-3100-0, p. 30-31 From linguistic areas to areal ... - Pieter Muysken - Google Books
  157. Viacheslav A. Chirikba, "The problem of the Caucasian Sprachbund" in Muysken, p. 74
  158. Lenore A. Grenoble, Language Policy in the Soviet Union, 2003 ISBN 978-1-4020-1298-3,p. 131 Language policy in the Soviet Union - Lenore A. Grenoble - Google Books
  159. Nasledie Chingiskhana by Nikolaj Troebetskoj. Agraf, 1999; p. 478
  160. J. N. Postgate. Languages of Iraq. British School of Archaeology in Iraq, 2007; ISBN 978-0-903472-21-0; p. 164
  161. a b c d Azerbaijan: A Country Study, Education, Health, and Welfare. Country Studies.
  162. Human Development Report 2009 (PDF). United Nations Development Program 2009. Geraadpleegd op 2009.
  163. David C. King. Azerbaijan, Marshall Cavendish, 2006, p. 94
  164. a b Encyclopedical Music Dictionary (1966), 2nd ed., Moscow
  165. The Azerbaijan musical instruments. Atlas.musigi-dunya.az. Gearchiveerd van het origineel op 2007-08-26. Geraadpleegd op 2007-05-27.
  166. Hutcheon, David. Alim Qasimov: the living legend you’ve never heard of. The Times. Geraadpleegd op September 19, 2008.
  167. Duncan, Ishhad. The Baku Jazz Festival: Reviving a Tradition in Azerbaijan. EurasiaNet. Geraadpleegd op April 27, 2005.
  168. "ashik,shaman"European University Institute, Florence, Italy (retrieved10 August 2006).
  169. Azerbaijan’s ashug art included into UNESCO list of Intangible Cultural Heritage. Today.Az. Geraadpleegd op October 1, 2009.
  170. Khanlou, Pirouz. Baku's Architecture A Fusion of East and West. Azerbaijan International. Geraadpleegd op Winter 1994.
  171. Azerbaijan Properties inscribed on the World Heritage List. UNESCO.
  172. World Heritage Sites in Azerbaijan. World Heritage Site.
  173. ""Cinema in Azerbaijan: Pre-Soviet Era"", "Azerbaijan International", Autumn 1997. Geraadpleegd op Autumn 1997.
  174. (en) Celebrating 100 Years in Film, not 80 by Aydin Kazimzade. Azerbaijan International, Autumn 1997
  175. The history of the film industry in Azerbaijan. Silent Films (1920-1935). Heydar Aliyev Foundation.
  176. "Cinema in Azerbaijan: Pre-Soviet Era", "Azerbaijan International", Autumn 1997. Geraadpleegd op Autumn 1997. (English)
  177. The traditional art of Azerbaijani carpet weaving in the Republic of Azerbaijan. Unesco.org. Geraadpleegd op 2011-01-04.
  178. Azerbaijani carpet entered UNESCO List of Intangible Cultural Heritage. Azerbaijan Press Agency. Geraadpleegd op 2011-01-04.
  179. Organisación de las Naciones Unidas para la Educación, la Ciencia y la Cultura. UNESCO.
  180. Azerbeidzjaanse literatuur pagina 5-18
  181. "Mother-of-All-Books": Dada Gorgud
  182. Hasan Javadi, "KÖROĞLU i. LITERARY TRADITION" in Encycloapedia Iranica
  183. World Chess Champion: Zeynab Mammadyarova. Azerbaijan International. Geraadpleegd op June 30, 2010.
  184. Azerbaijan’s chess team became European champion. Today.Az (October 31, 2009). Geraadpleegd op June 30, 2010.
  185. Azerbaijan, Russia take gold at the European Team Chess Championship. Chessdom. Geraadpleegd op June 30, 2010.
  186. Geschiedenis van Backgammon. 1-Kalyan. Geraadpleegd op 2007-05-27.
  187. Geschiedenis van Backgammon en Nards. Nards.
Wiktfavicon en.svg Zoek Azerbeidzjan op in het WikiWoordenboek.

   
               

 

Toutes les traductions de Azerbeidzjan


Contenu de sensagent

  • définitions
  • synonymes
  • antonymes
  • encyclopédie

  • begripsbepaling
  • synoniem

Dictionnaire et traducteur pour mobile

⇨ Nouveau : sensagent est maintenant disponible sur votre mobile

   Publicité ▼

sensagent's office

Raccourcis et gadgets. Gratuit.

* Raccourci Windows : sensagent.

* Widget Vista : sensagent.

dictionnaire et traducteur pour sites web

Alexandria

Une fenêtre (pop-into) d'information (contenu principal de Sensagent) est invoquée un double-clic sur n'importe quel mot de votre page web. LA fenêtre fournit des explications et des traductions contextuelles, c'est-à-dire sans obliger votre visiteur à quitter votre page web !

Essayer ici, télécharger le code;

SensagentBox

Avec la boîte de recherches Sensagent, les visiteurs de votre site peuvent également accéder à une information de référence pertinente parmi plus de 5 millions de pages web indexées sur Sensagent.com. Vous pouvez Choisir la taille qui convient le mieux à votre site et adapter la charte graphique.

Solution commerce électronique

Augmenter le contenu de votre site

Ajouter de nouveaux contenus Add à votre site depuis Sensagent par XML.

Parcourir les produits et les annonces

Obtenir des informations en XML pour filtrer le meilleur contenu.

Indexer des images et définir des méta-données

Fixer la signification de chaque méta-donnée (multilingue).


Renseignements suite à un email de description de votre projet.

Jeux de lettres

Les jeux de lettre français sont :
○   Anagrammes
○   jokers, mots-croisés
○   Lettris
○   Boggle.

Lettris

Lettris est un jeu de lettres gravitationnelles proche de Tetris. Chaque lettre qui apparaît descend ; il faut placer les lettres de telle manière que des mots se forment (gauche, droit, haut et bas) et que de la place soit libérée.

boggle

Il s'agit en 3 minutes de trouver le plus grand nombre de mots possibles de trois lettres et plus dans une grille de 16 lettres. Il est aussi possible de jouer avec la grille de 25 cases. Les lettres doivent être adjacentes et les mots les plus longs sont les meilleurs. Participer au concours et enregistrer votre nom dans la liste de meilleurs joueurs ! Jouer

Dictionnaire de la langue française
Principales Références

La plupart des définitions du français sont proposées par SenseGates et comportent un approfondissement avec Littré et plusieurs auteurs techniques spécialisés.
Le dictionnaire des synonymes est surtout dérivé du dictionnaire intégral (TID).
L'encyclopédie française bénéficie de la licence Wikipedia (GNU).

Copyright

Les jeux de lettres anagramme, mot-croisé, joker, Lettris et Boggle sont proposés par Memodata.
Le service web Alexandria est motorisé par Memodata pour faciliter les recherches sur Ebay.
La SensagentBox est offerte par sensAgent.

Traduction

Changer la langue cible pour obtenir des traductions.
Astuce: parcourir les champs sémantiques du dictionnaire analogique en plusieurs langues pour mieux apprendre avec sensagent.

Dernières recherches dans le dictionnaire :

2766 visiteurs en ligne

calculé en 0,094s

   Publicité ▼

Je voudrais signaler :
section :
une faute d'orthographe ou de grammaire
un contenu abusif (raciste, pornographique, diffamatoire)
une violation de copyright
une erreur
un manque
autre
merci de préciser :

Mon compte

connexion

inscription

   Publicité ▼